Vanaf dit weekend brengt één zee opnieuw een titel van formaat. Na Achter de Schermen, Thuis en Hamlet trekt de theatermaker de zalen in met Groenten uit Balen. De première, die vrijdagavond plaatsvindt in CC de Warande in Turnhout, vormt een belangrijk moment in het Walter van den Broeck-jaar van de stad.
Om dat moment in goede banen te leiden, deed één zee beroep op regisseur Stany Crets. “Op vele vlakken gaat Groenten uit Balen over ontwaken”, vertelt hij. “In eerste instantie is dat het politieke ontwaken, maar ook emancipatorisch. De dochter van het gezin verzet zich over rangen en standen heen tegen haar ouders, haar grootouders en het milieu waarin ze leeft, en ontmoet een student uit een andere klasse.” Met deze voorstelling wil Crets opnieuw toneel brengen zoals het ooit was. “Er is een soort heimwee naar een bepaalde manier van theatermaken, zo ook bij Frank (Aernout, nvdr.), Ann (De Winne, nvdr.) en mij. Het was voor de hand liggend om terug te grijpen naar onze eigen, Vlaamse meesters. Onze vleesgeworden Vlaamse canon die Walter Van den Broeck is, in dit geval.”
Voor de gelegenheid werd een all-star cast samengesteld uit de Kempen. Zo maakt Lien Thys haar opwachting als Germaine, en zal Keoni Blockx te zien zijn als Luc. De rol van vader Jan is weggelegd voor Ben Segers. “Hij is de geldschieter binnen het gezin, de man die gaat werken om zijn gezin te onderhouden. Wanneer er een staking uitbreekt in de fabriek, is zijn inkomen ook even niet meer gegarandeerd. Daar moet hij zich samen met zijn gezin doorworstelen. Er zit ergens wel een zwaarte in het stuk, maar er zit ook heel veel humor in. Dat is er ook zo fijn aan: ondanks de zwaarte blijft het stuk verteerbaar.”
“Gevoed als toeschouwer en als maker”
“Ik vind het leuk om in première te gaan in de Warande”, vertelt Tania Van der Sanden, die gestalte geeft aan Jans vrouw Clara. “Het is een stuk van een Kempische schrijver, en je voelt ook dat er een Kempische slag in de taal zit.” Vanaf volgende week trekt het stuk door Vlaanderen, met haltes in meer dan dertig zalen. “Dat is uniek in dit theatertijdperk”, gaat Van der Sanden verder. “Groenten uit Balen is dan ook een klassieker die bij veel mensen iets teweegbrengt. Het is een stuk uit de jaren ’70 dat nog steeds relevant is in deze tijd, dat is wonderlijk.”
Koen De Bouw zal tot slot te zien zijn als grootvader. Het is even geleden dat de acteur nog op de theaterplanken stond: “Ik heb heel lang geen theater meer gedaan omdat je dat vaak twee jaar op voorhand al moet plannen, en dat is moeilijk te combineren met televisie- en filmwerk. Voor Groenten uit Balen wilde ik heel graag een uitzondering maken.”
De Warande blijkt echt een monument in het leven van Turnhoutenaars. Ook De Bouw draagt de zaal een heel warm hart toe. “Ik ben hier opgegroeid”, haalt hij herinneringen op. “Toen ik elf of twaalf jaar oud was, stond er een artikeltje in de krant waarin stond dat ze cowboys en indianen zochten voor een theaterproductie. Ik ben dan casting gaan doen, en werd aangenomen. Wij repeteerden drie keer per week in de balletzaal vlak boven de schouwburg. Daar is een deurtje waarlangs je op het technisch parcours boven de scène uitkomt. Wij volgden vaak voorstellingen van bovenaf. Het Nederlands theater stond toen heel hoog aangeschreven, ik heb hier heel veel grote Nederlandse voorstellingen gezien. Ik ben hier echt gevoed, zowel als toeschouwer als als maker.”
Dag Walter
Walter Van den Broeck overleed vorig jaar, maar zijn erfenis zal nog lang blijven bestaan. Dat bewijst onder meer Dag Walter, de tentoonstelling die nog tot en met 30 november te bezoeken is in de Expozaal van de Warande.
Walters zonen Stefan en Karl doken, samen met zijn weduwe Eliane De Winter, in de archieven en stelden een chronologisch overzicht samen van de acties die Walter opzette en ondersteunde, en van zijn werk als journalist.
Maar ook het Radioactief Monument speelt een belangrijke rol in de tentoonstelling. “Mijn vader is een brievenman”, vertelt Karl Van den Broeck. “Naast Groenten uit Balen heeft hij ook Brief aan Boudewijn geschreven, en zelfs columns aan zijn eigen broer die in Mexico woonde. Maar één brief die hij geschreven heeft bevindt zich hier in Turnhout, en we weten niet wat daar in staat. In 1976 wilde de jeugdraad in Turnhout op een autoloze zondag een actie doen over kernenergie. Ze vroegen mijn vader een brief te schrijven aan de ‘Turnhoutenaars van 2076’. Die werd in een loden koker met een radioactief element in, in het hart van de betonnen kubus gestopt. Ik zie mijn vader nog op zijn knieën in onze tuin zitten om de kladversie van die brief te verbranden, dus wij weten ook niet wat er in staat. Alleen diegenen die 2076 zullen halen, zullen het weten.”
Groenten uit Balen is van 19 tot en met 23 september te zien in de Warande, en gaat daarna op tournee door Vlaanderen. Tickets en info via eenzee.be. De expo Dag Walter is nog tot en met zondag 30 november gratis te bezoeken. Meer informatie via warande.be.
Lees ook: één zee brengt Groenten uit Balen terug naar het theater
